• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/Vedat Can Sünerin
  • https://api.whatsapp.com/send?phone=+905398192442
  • https://www.twitter.com/@Vdtcnsnrn
  • https://www.instagram.com/avvtcnsnrnn
    • Sünerin Hukuk & Danışmanlık
    • Av. Vedat Can SÜNERİN

Adres: Panayır Mah. İstanbul Cd. No:387 Biçen Plaza Kat:4 No:24 Osmangazi-BURSA

İletişim: 0224 503 65 76 - 0539 819 24 42

Karşılıksız Çek Nedir ve Nasıl Tahsil Edilir

Karşılıksız Çek Nedir ve Nasıl Tahsil Edilir

Ödeme aracı olarak kullanılan çekin, üzerinde yazılı tarihlerde ve ilgili banka hesabında çekin üzerinde yazan tutarda para bulunmaması durumunda çek karşılıksız olarak nitelendirilir. Bir çekin karşılıksız olabilmesi için çekin üzerinde yazan ibraz süreleri içerisinde bankaya sunulmuş ve hesapta yeterli karşılık bulunmamış olması gerekir. Hesapta kısmi karşılık olması veya hiç karşılık olmaması durumunda muhatap banka çekle ilgili karşılıksızlık tespiti yapar. Bu karşılıksızlık tespiti ibraz süresi geçmeden yapılmalıdır. Bir çekin ibraz süresi içinde banka hesabında para bulundurulmazsa yani çek karşılıksız çıkarsa, çeki düzenleyen kişi için hem hukuki sorumluluk hem de cezai sorumluluk söz konusu olur.


Karşılıksız Çek Suçu (Karşılıksızdır İşlemi Yapılmasına Sebebiyet Verme Suçu)

Karşılıksız çek düzenleyen kişi hakkında bazı yaptırımlar öngörülmüştür.  Söz konusu hukuki ve cezai yaptırım Çek Kanunu’nun 5. maddesinde düzenlenmiştir: “Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine, her bir çekle ilgili olarak, binbeşyüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Ancak, hükmedilecek adli para cezası; çek bedelinin karşılıksız kalan miktarı az olamaz. Mahkeme ayrıca, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına; bu yasağın bulunması hâlinde, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının devamına hükmeder. Yargılama sırasında da resen mahkeme tarafından koruma tedbiri olarak çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verilir. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı, çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi, bu tüzel kişi adına çek keşide edenler ve karşılıksız çekin bir sermaye şirketi adına düzenlenmesi durumunda ayrıca yönetim organı ile ticaret siciline tescil edilen şirket yetkilileri hakkında uygulanır.”


Karşılıksız çeke adli para cezası ve adli para cezasının ödenmemesi halinde hapis cezası verilmesine yönelik hükümler içeren 5941 sayılı Kanun da anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle 03.02.2012 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 6273 yasa ile değişikliğe gidilmiş ve çekin karşılıksız çıkması halinde hapis cezası kaldırılmıştı. Ancak 09.08.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6728 sayılı Kanunun 63. maddesi ile 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5. maddesi ile karşılıksız çekte hapis cezası tekrar düzenlenmiştir.

Bu durumla ilgili olarak Çek Kanunu m.5/11’e göre; “Birinci fıkra uyarınca verilen adli para cezalarının ödenmemesi durumunda, bu ceza, 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 106 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan kamuya yararlı bir işte çalıştırma kararı verilmeksizin doğrudan hapis cezasına çevrilir.” denilmektedir.


Karşılıksız Çek Suçunda Görevli Ve Yetkili Mahkeme

Çeke "karşılıksızdır" işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında yapılacak olan şikayetlerde görevli mahkeme icra mahkemeleridir. Yetkili mahkeme konusunda kanun şikayetçi hamile seçimlik hak tanımıştır. Yetkili mahkemeler; çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği veya çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer yada hesap sahibinin yahut şikâyetçinin yerleşim yeri mahkemesidir. Ayrıca Karşılıksız çek suçunu şikayet ve dava hakkı çek hamiline aittir. Şikayet hakkını kullanmak isteyen hamil; yukarıda sayılan yetkili icra mahkemelerinden birini seçip şikayet hakkını kullanabilir.


Karşılıksız Çeklerin Tahsili

Geçerlilik şartlarını taşıyan ve karşılıksızdır işlemi yapılmış çekler hakkında kambiyo senetlerine özgü icra takibi yapılabilir. İcra takibine ek olarak çek hamili karşılıksız çek suçuna ilişkin şikayet hakkı kullandığında borçlu kişi cezai yaptırımla karşı karşıya kalacağından, ödenmeyen çekin tahsili kolaylaşır. Şikayet süresi, çekin karşılıksız olduğunun öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay her halükarda fiilin işlendiği tarihten itibaren 1 yıldır.

Yukarıda değinilmiş olan hususlar genel hatları ile kaleme alınmış olup; her somut olay birbirinden farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz.