İCRA HUKUKUNDA TAŞINIR TESLİMİ

Para ve teminattan başka alacaklar için (örneğin taşınır teslimi, taşınmaz tahliye ve teslimi, çocuk teslimi, çocukla kişisel ilişki kurulması, bir işin yapılmasına veya yapılmaması gibi) konusu paradan (ve teminattan) başka bir şey olan alacaklar için ilâmsız icra yoluna gidilemez. Konusu paradan ve teminattan başka bir şey olan bu gibi alacaklar için, alacaklının, mutlaka ilk önce mahkemede dava açarak bir hüküm alması, yani alacağının bir ilâma bağlanmasını sağlaması gerekir.

Buna karşılık, konusu para ve teminat olan alacaklar bakımından, alacaklı isterse bir mahkeme kararına (ilâma) gerek kalmadan doğrudan doğruya icra dairesine başvurarak ilâmsız icra takibi yapabilir; isterse ilâmsız icra takibi yapmadan önce mahkemeye bir dava açar, alacağını bir ilâma bağlatır ve daha sonra bu ilâmı icraya koyabilir. Yani, alacaklı bir para alacağının tahsilini sağlamak için, ilâmlı veya ilâmsız icra yollarından birini seçmekte serbesttir.

Taşınır teslimine ilişkin ilamların icrası İcra ve İflas Kanunu’nun 24. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

“Bir taşınırın teslimine dair olan ilam icra dairesine verilince icra memuru bir icra emri tebliği suretiyle borçluya yedi gün içinde o şeyin teslimini emreder.

İcra emrinde; alacaklı ve borçlunun ve varsa mümessillerinin adları ve soyadları ile şöhret
ve yerleşim yerleri hükmü veren mahkemenin ismi ve hükmolunun şeyin neden ibaret olduğu,
ilamın tarih ve numarası ve icra mahkemesinden veya istinaf veya temyiz yahut iade-i muhakeme yoluyla ait olduğu mahkemeden icranın geri bırakılması hakkında bir karar getirilmedikçe cebri icraya devam olunacağı yazılır.

Borçlu, bu emri hiç tutmaz veya eksik bırakır ve hükmolunan taşınır veya misli yedinde bulunursa elinden zorla alınıp alacaklıya verilir. 

Yedinde bulunmazsa ilamda yazılı değeri alınır. Vermezse ayrıca icra emri tebliğine hacet kalmaksızın haciz yoluyla tahsil olunur. Taşınır malın değeri, ilamda yazılı olmadığı veya ihtilaflı bulunduğu takdirde, icra memuru tarafından haczin yapıldığı tarihteki rayice göre takdir olunur. 

Hükmolunan taşınırın değeri, borsa veya ticaret odalarından, olmıyan yerlerde icra memuru tarafından seçilecek bilirkişiden sorulup alınacak cevaba göre tayin edilir. İlgililerin bu hususta icra mahkemesine şikayet hakları vardır.” denilmek suretiyle açıklanmaktadır.

İlgili hüküm uyarınca taşınırların teslimine ilişkin icra takibinde; alacaklı, taşınırın teslimine ilişkin ilam ile icra dairesine başvurur. Ödeme emri düzenlenerek borçluya gönderilir. İcra takibine konu olan taşınırın 7 gün içerisinde icra dairesine teslim etmesi gerektiği bildirilir. Borçlu taşınır malı icra dairesine teslim eder ise icra takibi sonuçlanır. Borçlu icra mahkemesinden ya da Yargıtay'dan icranın geri bırakılmasına ilişkin karar getirmediği sürece cebri icrayı durdurması mümkün değildir.

Borçlu icra takibine konu olan taşınır 7 gün içerisinde rızası ile icra dairesine teslim etmez ise söz konusu taşınır, icra dairesi zoru ile borçludan alınır. İlamda hükmolunan taşınır mal, borçlunun elinde bulunmadığı takdirde alacak para borcuna dönüşmektedir. İcra takibine konu olan taşınır malın borçlunun elinde bulunmadığı durumlarda borçlu aynen ifaya zorlanamaz. İcra konusu olan taşınırın değeri ilamda belirtilmiş ise borçlu ilamda yazılı olan bedeli ödeyerek borçtan kurtulur. Eğer taşınırın değeri ilamda belirtilmemiş ancak taraflar belirli bir bedel üzerinde anlaşmış ise borçlu söz konusu bedeli ödeyerek icradan kurtulur. Taşınırın bedeli ilamda belirtilmemiş ve taraflar belirli bir bedel üzerinde anlaşamıyor ise icra takibine konu taşınırın değeri icra müdürü tarafından takdir olunur. Taşınır malın değeri hesaplanırken haczin yapıldığı tarihteki rayici göz önüne alınır.

Av. Vedat Can

SÜNERİN