• YAPI MALİKİNİN SORUMLULUĞU

  • Türk Borçlar Kanunu m.69, yapı malikinin sorumluluğunu düzenlemektedir. TBK m.69/1’e göre, bir binanın veya diğer yapı eserinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zarardan sorumludur. Yapı malikinin sorumluluğu kusursuz sorumluluk türlerinden olan özen sorumluluğudur. Bu nedenle sorumluluğun doğması için yapı eseri malikinin veya yardımcılarının kusurlu olması şart değildir. Yapı maliki, ayırt etme gücüne sahip olmasa ve hatta eserin yapımında ve bakımında gösterdiği özensizlik kusur derecesine ulaşmasa bile, yapım bozukluklarından, bakım eksikliklerinden meydana gelen zararı gidermekle yükümlüdür.

  • Sorumluluk, yapı eserinin bakımındaki bozukluğa veya bakımındaki noksanlığa dayanmaktadır. Burada söz konusu bozukluk ve noksanlığın doğduğu sebep önemli değildir. Bu nedenle zarara sebep olan yapı bozukluğu veya bakım noksanlığı insan davranışı dışında umulmayan bir olaya veya üçüncü kişinin fiiline dayansa bil, malik sorumlu olur. Örneğin; bir fırtına, balkona bağlanmış olan çiçek saksısını veya çatıya iyice bağlanmış olan kiremitleri aşağı düşürse ve yoldan geçmekte olan bir işinin vücut bütünlüğünün ihlaline sebep olsa ya da bir kimse evin merdivene kaygan bir sıvı dökse ve daha sonra merdivenden çıkan diğer bir kimsenin düşerek yaralanmasına yol açsa, malik, umulmayan hal veya üçüncü kişinin fiilinden meydana gelen zararları tazmin etmek zorundadır.

  • Yapım bozukluğu veya bakım noksanlığı bir anlamda özen veya gözetim ödevinin ihlaliyle ilgili bulunmakla birlikte, yapı malikine bir kurtuluş kanıtı tanınmamıştır.

  • Sorumluluğun Genel Şartları

  • -Zarar olması gerekmektedir. Gerçekleşen zarar, kişiye veya şeye ilişkin maddi bir zarar olabileceği gibi, vücut bütünlüğünün ihlali veya adam öldürülmesinden doğan manevi bir zarar da olabilir.

  • -Gerçekleşen maddi veya manevi zarar ile yapı eserindeki yapım bozukluğu veya bakım noksanlığı arasında uygun illiyet bağının mevcut olması gerekmektedir.

  • -Zararlı sonucun hukuka aykırı olması gerekmektedir.

  • Sorumluluğun Özel Şartları

  • -Sorumlu ile yapı eseri arasında mülkiyet ilişkisi bulunmalıdır.

  • -Bir yapı eseri mevcut olmalıdır. Bununla birlikte; zararın, yapı eserinin yapımındaki bozukluk veya bakımındaki noksanlıktan ileri gelmesi gerekmektedir.

  • Malikin Rücu Hakkı

  • TBK m.69/3’e göre malik, tazminatı ödedikten sonra yapı eserindeki yapım bozukluğu veya bakım noksanlığı nedeniyle kendisine karşı sorumlu olanlara rücu hakkına sahiptir. Yapım bozukluğu veya bakım eksikliğinden dolayı malike karşı sorumlu olanların bu sorumlulukları ya TBK m.49’a göre sözleşme dışı haksız fiil veya başka bir sebep sorumluluğuna ya da TBK m.112’ye göre akdi sorumluluğa dayanır. Yapımdaki bozukluk nedeniyle rücu edilecek kişiler, mimar, yüklenici, mühendis; bakımdaki eksiklik dolayısıyla başvurulacak kişiler ise, taşınmazda başkaları için tehlikeli bir durum yaratan kiracı, intifa veya oturma hakkı sahibi olabilir.

  • Son yıllarda ülkemizde doğal afetleri neden olduğu büyük zararlar nedeniyle yapı denetim kuruluşlarının sorumluluğunu düzenleyen kanun hükmünde kararname veya kanunlar da çıkarılmaktadır. 2001 yılında çıkarılan 4708 sayılı Kanuna göre; yapı denetim kuruluşları ve diğer ilgililerin sorumluluğu kusur sorumluluğudur. Ayrıca bu kuruluş ve kişiler kusurları oranda sorumludurlar. TBK m.69’a göre yapı malikleri hem yapımdaki bozukluktan hem bakımdaki eksiklikten sorumlu iken bunlar yalnızca yapımdaki bozukluktan sorumludurlar. Bu kanun yalnız yapımı tamamlanmış yapı e binaları değil, yapılmakta olan bina ve yapıları da kapsamaktadır.