İlamsız icra takibinde ödeme emrinin borçluya tebliğinden itibaren itiraz süresi 7 gündür. Bu süre, tebligatın borçluya ulaştığı günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar ve süresinde yapılmayan itirazlar takibin kesinleşmesine yol açar. İlamsız icra takibi, mahkeme kararı olmaksızın para veya teminat alacaklarının tahsili amacıyla icra dairesi aracılığıyla yürütülen bir cebri icra yoludur.
İlamsız İcra Takibi Süreci Nasıl İşler?
Süreç, alacaklının yetkili icra dairesine yazılı veya elektronik ortamda takip talebinde bulunmasıyla başlar. İcra dairesi, takip talebini inceleyerek borçluya bir ödeme emri gönderir. Ödeme emri, Tebligat Kanunu hükümlerine göre borçluya ulaştırılır ve bu tebligat, borçlunun savunma haklarını kullanabilmesi için yasal sürelerin başlangıç noktasını oluşturur.
Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde borcu ödeyebilir veya icra dairesine itiraz edebilir. İtiraz süresi içinde yapılmazsa takip kesinleşir ve alacaklı, borçlunun malvarlığı üzerine haciz konulmasını talep edebilir. Takip kesinleştikten sonra alacaklının haciz talep etme süresi 1 yıldır.
İtiraz ve Şikâyet Arasındaki Farklar Nelerdir?
İtiraz, borçlunun borcun tamamına, bir kısmına, faize veya yetkiye karşı icra dairesine yaptığı beyandır ve takibi kendiliğinden durdurur. İtirazın, takibi başlatan icra dairesine yapılması zorunludur; mahkemeye yapılan itirazlar geçersiz kabul edilir.
Şikâyet ise icra dairesinin işlemlerinin kanuna veya olaya uygun olmadığı iddiasıyla icra mahkemesine yapılan başvurudur. Örneğin, tebligatın usulsüz yapıldığı iddiası bir şikâyet konusudur. Şikâyet, kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz ve icra mahkemesinden ayrıca tedbir kararı talep edilmesi gerekebilir.
“Av. Vedat Can SÜNERİN
İlamsız icra takibinde 7 günlük itiraz süresi, tebligatın borçluya ulaştığı günü takip eden günden itibaren başlar. Süre hesabında tebliğ günü hesaba katılmaz ve son günün tatil gününe denk gelmesi durumunda süre ilk iş gününe uzar. İtirazın icra dairesine yapılması zorunludur; mahkemeye yapılan başvurular itiraz yerine geçmez. Sürelerin kaçırılması takibin kesinleşmesine ve haciz işlemlerinin başlamasına yol açacağından, tebligatın ciddiyetle takip edilmesi ve itiraz sebeplerinin açıkça belirtilmesi hak kaybını önlemek adına büyük önem taşır.”
Sürelerin Hesaplanmasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Süreler gün olarak belirlenmişse, tebliğ günü süreye dahil edilmez ve süre ertesi gün başlar. Son günün resmi tatil gününe denk gelmesi durumunda, süre takip eden ilk iş günü mesai bitiminde sona erer.
Sürelerin kaçırılması, takibin kesinleşmesine ve haciz işlemlerinin başlamasına neden olur. Bu durumda borçlu, borçlu olmadığını iddia etmek için genel mahkemelerde menfi tespit davası gibi daha uzun ve maliyetli yollara başvurmak zorunda kalabilir. İtiraz dilekçesinde borca, imzaya veya yetkiye itiraz edildiğinin açıkça belirtilmesi, sonraki aşamalarda savunma hakkı açısından kritiktir.
İtiraz Sonrası Süreç Nasıl İlerler?
Borçlu süresinde itiraz ettiğinde takip durur. Alacaklı, takibin devamını sağlamak için iki farklı yola başvurabilir. İlk olarak, elinde belirli belgeler varsa 6 ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını talep edebilir.
İkinci olarak, alacaklı 1 yıl içinde genel mahkemelerde itirazın iptali davası açabilir. Bu dava, borçlunun itirazının haksız olduğunun tespiti ve takibin devamı amacını taşır. Dava süreci, alacağın varlığının ispatı açısından fatura, sözleşme veya cari hesap ekstresi gibi belgelerin sunulmasını gerektirebilir.
Tebligatın Usulsüzlüğü ve Şikâyet Süreci
İlamsız icra takibinde ödeme emrinin borçluya usulüne uygun tebliğ edilmemesi, takibin kesinleşmesini engelleyen en önemli hukuki engellerden biridir. Tebligatın, muhatabın bilinen en son adresine veya kanunda belirtilen diğer adreslerine ulaştırılmaması durumunda, borçlu tebligatı öğrendiğini beyan ettiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurabilir. Bu başvuru, tebligatın usulsüz yapıldığının tespiti ve tebliğ tarihinin öğrenme tarihi olarak düzeltilmesi amacını taşır.
Usulsüz tebligat şikâyeti, icra dairesinin değil, icra mahkemesinin görev alanına giren bir denetim mekanizmasıdır. Mahkeme, tebligatın yapıldığı tarihteki durumu inceleyerek işlemin iptaline karar verirse, ödeme emri borçluya usulüne uygun şekilde yeniden tebliğ edilir. Bu süreçte borçlunun, tebligatı öğrendiği tarihi ispatlaması veya tebligat mazbatasındaki eksiklikleri somut delillerle ortaya koyması, şikâyetin kabulü için belirleyici bir rol oynar.
Kambiyo Senetlerine Özgü Takip ve İtiraz Farklılıkları
İlamsız icra takibi genel haciz yoluyla yürütülürken, çek, poliçe veya bono gibi kıymetli evraka dayalı alacaklar için özel bir takip türü olan kambiyo senetlerine özgü haciz yolu tercih edilebilir. Bu takip türünde borçlunun ödeme emrine itiraz süresi, genel ilamsız takipten farklı olarak 5 gündür. Borçlu, bu süre içinde borca veya imzaya itirazlarını icra mahkemesine bildirmelidir; zira bu takip türünde icra dairesine yapılan itirazlar hukuki sonuç doğurmaz.
İmza itirazı, borçlunun senet üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığını iddia etmesi durumunda, icra mahkemesi nezdinde özel bir inceleme gerektirir. Borçlu, imza itirazını mutlaka 5 günlük süre içerisinde ve açıkça belirtmek zorundadır; aksi takdirde imza ikrar edilmiş sayılır. Ayrıca, bu takip türünde borçlunun itirazı, kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; takibin durması için icra mahkemesinden ayrıca bir tedbir kararı alınması veya teminat yatırılması gerekebilir.
Haciz Aşaması ve Satış Talebi Süreleri
Takibin kesinleşmesini takiben alacaklı, borçlunun malvarlığı üzerine haciz konulmasını talep edebilir ve bu talep, takip dosyasının bulunduğu icra dairesine yapılır. Haciz işleminin gerçekleşmesinden sonra, alacaklının haczedilen malların paraya çevrilmesini yani satışını talep etmesi için belirli süreler öngörülmüştür. Taşınır mallar için haciz tarihinden itibaren 6 ay, taşınmaz mallar için ise 1 yıl içerisinde satış talep edilmelidir.
Satış talebinin süresinde yapılmaması, konulan haczin düşmesine ve borçlunun malvarlığı üzerindeki kısıtlamanın kalkmasına yol açar. Alacaklının satış talebiyle birlikte, satış masraflarını da icra dairesine yatırması zorunludur; aksi takdirde talep geçersiz sayılır. Hacizli malın satışı, icra dairesi tarafından düzenlenen açık artırma usulüyle gerçekleştirilir ve bu süreçte borçlunun veya üçüncü kişilerin satışa ilişkin şikâyet hakları saklıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
İtiraz süresini kaçırırsam ne olur?
Takip kesinleşir ve alacaklı haciz işlemlerine başlayabilir. Bu aşamadan sonra borçlu olmadığını iddia etmek için genel mahkemelerde dava açmanız gerekebilir.
İtiraz dilekçesinde ne yazmalıdır?
Borca, faize veya yetkiye itiraz ettiğinizi açıkça belirtmeniz ve icra dosya numarasını dilekçeye eklemeniz yeterlidir.
Yetki itirazı nedir?
Borçlunun, takibin başlatıldığı icra dairesinin yetkili olmadığını iddia etmesidir. Bu itiraz, ilk itirazla birlikte 7 gün içinde yapılmalıdır.
Haciz isteme süresi ne kadardır?
Takip kesinleştikten sonra alacaklının 1 yıl içinde haciz talep etmesi gerekir.