İlamsız İcra Takibi İşlemine Karşı İtiraz ve Şikâyet

İtiraz ve Şikâyet Arasındaki Temel Farklar

İtiraz ve şikâyet, icra hukukunda borçlunun başvurduğu iki farklı hukuki çaredir. İtiraz, borçlunun alacağın varlığına, miktarına, faizine veya imzaya karşı ileri sürdüğü maddi hukuk savunmasıdır; icra dairesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurur.

Şikâyet ise icra dairesinin yaptığı bir işlemin kanuna aykırı olması, hadiseye uygun olmaması veya bir hakkın yerine getirilmemesi durumunda icra mahkemesine yapılan başvurudur. Şikâyet, kural olarak icra takibini kendiliğinden durdurmaz.

İlamsız İcra Takibine İtiraz Adımları

1. Ödeme emrinin borçluya usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesi.
2. Tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi günlük sürenin takibi.
3. Takibin başlatıldığı icra dairesine veya talimat yoluyla başka bir icra dairesine yazılı veya sözlü itirazın bildirilmesi.
4. İtirazın dosyaya işlenmesiyle takibin durdurulması ve alacaklının itirazın iptali veya kaldırılması yollarına başvurma zorunluluğunun doğması.

“Av. Vedat Can SÜNERİN
İlamsız icra takibinde itiraz ve şikâyet yolları birbirinden tamamen farklı usullere tabidir. İtiraz, borcun esasına yönelik bir savunma olup icra dairesine yapılırken, şikâyet icra dairesinin usulsüz işlemlerine karşı icra mahkemesine yöneltilen bir denetim yoludur. Uygulamada en sık karşılaşılan hata, bu iki yolun merci ve süre bakımından birbirine karıştırılmasıdır. Yedi günlük hak düşürücü sürenin kaçırılması, takibin kesinleşmesine ve haciz işlemlerinin başlamasına yol açacağından, tebliğ tarihinin dikkatle takip edilmesi büyük önem taşır.”

Şikâyet Süreci ve Görevli Merci

İcra dairesinin işlemlerine karşı şikâyet süreci, icra mahkemesi nezdinde yürütülür. Şikâyet başvurusu, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır.

Bir hakkın yerine getirilmemesi, sebepsiz sürüncemede bırakılması veya kamu düzenine aykırılık hallerinde süre sınırı aranmaz; bu durumlarda şikâyet her zaman yapılabilir. Şikâyet dilekçesi, icra mahkemesine sunulur ve mahkemece yapılan inceleme sonucunda işlemin iptaline veya düzeltilmesine karar verilebilir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Yanlış merciye başvuru, en sık karşılaşılan hatalardandır; itiraz icra dairesine, şikâyet ise icra mahkemesine yapılmalıdır. Yedi günlük hak düşürücü sürenin geçirilmesi, takibin kesinleşmesine ve haciz işlemlerinin başlamasına neden olur.

Borçlu imzaya itiraz ediyorsa, bunu itiraz dilekçesinde ayrıca ve açıkça belirtmelidir; aksi halde imza kabul edilmiş sayılır. Ayrıca borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa, itiraz edilen miktar açıkça gösterilmelidir; aksi takdirde itiraz edilmemiş sayılır.

İmza İtirazının Özel Usulü ve Hukuki Sonuçları

Borçlu, kendisine gönderilen ödeme emrindeki imzaya itiraz etmek istiyorsa, bu durumu itiraz dilekçesinde ayrıca ve açıkça belirtmek zorundadır. İmza itirazı, genel itirazdan farklı olarak borçlunun bizzat icra dairesine giderek imzasını beyan etmesini veya noter huzurunda imza örneği vermesini gerektirebilir. Eğer borçlu, ödeme emrine karşı yedi günlük sürede imzaya itiraz etmezse, takip konusu senet üzerindeki imza borçlu tarafından ikrar edilmiş sayılır ve bu aşamadan sonra imza inkarı savunması dinlenmez.

İmza itirazı, takibi kendiliğinden durduran bir etkiye sahiptir; ancak alacaklının itirazın kaldırılması talebiyle icra mahkemesine başvurması durumunda, mahkemece yapılacak incelemede imzanın borçluya ait olup olmadığı teknik yöntemlerle araştırılır. İnceleme sonucunda imzanın borçluya ait olmadığı tespit edilirse, takip iptal edilir ve alacaklı aleyhine tazminat ile para cezasına hükmedilmesi gündeme gelebilir. Borçlunun bu süreçte imza incelemesi için gerekli olan bilirkişi giderlerini ve diğer yargılama masraflarını karşılamaya hazır olması, sürecin sağlıklı ilerlemesi bakımından önem arz eder.

Kısmi İtirazda Belirginlik ve Takibin Kısmen Kesinleşmesi

Borçlu, borcun tamamına değil de yalnızca belirli bir kısmına itiraz etmek istiyorsa, itiraz dilekçesinde itiraz ettiği miktarı açıkça ve rakamsal olarak belirtmelidir. Kısmi itirazda, borçlunun itiraz etmediği miktar takipte kesinleşir ve alacaklı bu miktar üzerinden haciz işlemlerine derhal başlayabilir. İtiraz edilmeyen kısım için borçlunun malvarlığına yönelik haciz ve satış süreçleri, itirazın iptali davasının sonucunu beklemeksizin devam eder.

Uygulamada borçluların, borcun tamamına itiraz etmek yerine sadece ihtilaflı olan kısma itiraz etmeleri, takip masraflarının ve olası tazminat risklerinin sınırlandırılması açısından daha güvenli bir yoldur. Eğer borçlu, itiraz ettiği miktarı dilekçesinde açıkça göstermezse, itirazın hiç yapılmamış sayılması ve takibin borcun tamamı üzerinden kesinleşmesi riski doğar. Bu nedenle, kısmi itirazlarda borçlunun borç miktarını kalem kalem ayırması ve hangi kalemlere veya hangi tutara itiraz ettiğini net bir şekilde ifade etmesi, hukuki koruma sağlaması açısından temel bir gerekliliktir.

İcra Mahkemesinde Şikâyet İncelemesinin Sınırları

İcra mahkemesi, şikâyet başvurularını incelerken kural olarak dosya üzerinden veya duruşmalı olarak inceleme yapma yetkisine sahiptir. Mahkeme, şikâyet konusu işlemin icra dairesi tarafından kanuna uygun yapılıp yapılmadığını denetlerken, borçlunun veya alacaklının maddi hukuktan kaynaklanan savunmalarını değil, yalnızca icra işleminin usul kurallarına uygunluğunu esas alır. Şikâyet incelemesi, bir dava niteliğinde olmayıp icra dairesinin işlemlerinin hukuka uygunluğunun denetimiyle sınırlıdır.

Şikâyet sonucunda mahkeme, işlemin iptaline, düzeltilmesine veya şikâyetin reddine karar verebilir; ancak mahkeme, şikâyet yoluyla borcun esasına ilişkin bir hüküm kuramaz. Eğer şikâyet başvurusu, icra dairesinin bir haciz işleminin usulsüz olduğu iddiasına dayanıyorsa, mahkeme haciz tutanağını ve tebligat parçalarını inceleyerek işlemin iptaline karar verebilir. Şikâyet süresinin geçirilmesi durumunda, usulsüz olan bir işlem dahi kesinleşmiş sayılabilir; bu nedenle şikâyet nedenlerinin ve süresinin doğru belirlenmesi, icra takibinin seyri açısından kritik bir aşamadır.

Sıkça Sorulan Sorular