Hacizden Sonra Satış İsteme Süresi ve Haczin Düşmesi

Satış İsteme Süresinin Başlangıcı ve Hukuki Niteliği

Satış isteme süresi, haciz kararının verildiği tarihten değil, haczin fiilen uygulandığı, yani haciz tutanağının düzenlendiği veya sicile işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. 30 Kasım 2021 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemelerle, taşınır ve taşınmaz mallar için satış isteme süresi bir yıl olarak eşitlenmiştir.

Bu süre, alacaklının takibi sürdürme konusundaki iradesini ortaya koyması için tanınmış bir hak düşürücü süredir. Sürenin dolmasıyla birlikte haciz hukuken kendiliğinden düşer; bu durumun tespiti için icra müdürlüğünün ayrıca bir karar almasına gerek yoktur.

Banka Haczi ve Taşınırlarda Haciz Düşme Süresi

Banka hesapları üzerindeki hacizler, menkul hükmünde olup genel satış isteme süresine tabidir. Banka borcu nedeniyle uygulanan hacizlerde, haciz tarihinden itibaren bir yıl içinde paraya çevirme talebinde bulunulması zorunludur.

Taşınır mallarda haciz düşme süresi 2026 yılı itibarıyla da bir yıl olarak uygulanmaya devam etmektedir. Alacaklı, banka hesabındaki paranın tahsili için bu süre zarfında icra dairesine başvurarak paranın dosyaya aktarılmasını talep etmelidir. Aksi takdirde, bir yıllık sürenin sonunda banka üzerindeki haciz şerhi hukuken geçersiz hale gelir.

“Av. Vedat Can SÜNERİN
Satış isteme süresinin takibinde en kritik nokta, kıymet takdiri gibi hazırlık işlemlerinin süreyi durdurmayacağını bilmektir. Alacaklılar, haciz tarihinden itibaren bir yıllık süreyi, icra müdürlüğünün re'sen gözetmekle yükümlü olduğu hak düşürücü bir süre olarak değerlendirmelidir. Satış talebiyle birlikte gider avansının eksiksiz yatırılması, talebin geçerliliği için zorunludur. Eksik gider muhtırası gönderildiğinde verilen 15 günlük süre, haczin düşmesini önlemek adına son fırsattır; bu sürenin kaçırılması, önceki haczin sağladığı sıra hakkının kaybedilmesine yol açar.”

Kıymet Takdiri ve Satış Talebi Arasındaki İlişki

Uygulamada en sık karşılaşılan yanılgı, kıymet takdiri talebinin veya bu işleme dair itiraz süreçlerinin satış isteme süresini durdurduğunun düşünülmesidir. Kıymet takdiri, malın değerinin belirlenmesine yönelik bir hazırlık işlemidir ve satış talebi yerine geçmez.

İİK m. 106 uyarınca, satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin olarak yatırılması zorunludur. Eğer yatırılan giderin yetersiz olduğu tespit edilirse, icra müdürü alacaklıya eksik miktarı tamamlaması için 15 günlük bir süre verir. Bu süre içinde eksiklik giderilmezse, satış talebi vaki olmamış sayılır ve haciz düşme riskiyle karşı karşıya kalır.

Satış Talebinin Geçerlilik Şartları ve Gider Avansı

Satış talebinin hukuken geçerli sayılabilmesi için yalnızca süresi içinde icra dairesine başvurulması yeterli değildir; aynı zamanda satışın gerçekleştirilmesi için gerekli olan tüm giderlerin de aynı süre zarfında icra dosyasına yatırılmış olması şarttır.

• Gider avansı; satış ilanı, tebligat masrafları, kıymet takdiri ücreti ve muhafaza giderlerini kapsar.
• İcra müdürlüğünün gider avansını tamamlama ihtarı, alacaklıya yeni bir satış isteme süresi tanımaz.
• Eksik giderin tamamlanması için verilen 15 günlük süre, satış isteme süresini uzatan bir etki yaratmaz.

Haczin Düşmesi ve Yeniden Haciz İmkanı

Kanuni süresi içinde satış istenmemesi veya satış talebinin geri alınıp süresi içinde yenilenmemesi durumunda haciz kalkar. Haczin düşmesi, icra takibinin sona erdiği anlamına gelmez; yalnızca ilgili mal üzerindeki güvence ortadan kalkar.

Alacaklı, aynı takip dosyasında malın yeniden haczini talep edebilir. Ancak bu yeni haciz, önceki haczin sağladığı sıra hakkını korumaz ve yeni haciz tarihi esas alınarak sıra cetveline dahil edilir. Haciz düştüğünde, ilgili sicil veya banka kayıtlarındaki haciz şerhinin kaldırılması için icra müdürlüğüne dilekçe ile başvurulması gerekir.

Satış İsteme Süresinin Uzadığı Haller

1. Satılamayan Mahcuz: Bir yıllık süre içinde satışı istenmesine rağmen artırma sonucu satışı gerçekleştirilemeyen mahcuz için satış isteme süresi, satış isteyen alacaklı bakımından bir yıl daha uzar.
2. İstihkak Davası: İstihkak davası açılması durumunda, dava süresince satış isteme süresi işlemez.
3. Rızai Satış: Borçlunun rızai satış yetkisi talep etmesi ve icra müdürünün bu yetkiyi vermesi durumunda, cebrî satış işlemleri durur ve bu süre zarfında satış isteme süresi işlemez.

Satış Talebinin Geri Alınması ve Yeniden Satış İsteme Süresi

Alacaklı, icra dairesine sunduğu satış talebini, satış işlemleri henüz tamamlanmadan önce geri alma hakkına sahiptir. Satış talebinin geri alınması, haczin derhal düşmesine yol açmaz; ancak bu durum, satış isteme süresinin işleyişini durdurmaz. Alacaklı, satış talebini geri aldıktan sonra, haciz tarihinden itibaren başlayan bir yıllık toplam sürenin geri kalan kısmında yeniden satış talep edebilir. Eğer bir yıllık süre dolmuşsa, geri alınan satış talebi sonrasında yeni bir satış talebinde bulunulması mümkün değildir.

Uygulamada satış talebinin geri alınması, alacaklıya süreyi uzatma imkanı tanımaz. Bir yıllık sürenin sonuna yaklaşıldığında satış talebini geri çekmek, alacaklının elindeki süreyi artırmaz; aksine, sürenin dolmasıyla birlikte haciz kendiliğinden kalkar. Bu nedenle, satış talebinin geri alınması durumunda, kalan sürenin dikkatle hesaplanması ve yeni satış talebinin bu süre zarfında icra dosyasına sunulması gerekir.

Kıymet Takdiri Raporuna İtirazın Satış Sürecine Etkisi

Kıymet takdiri raporunun tebliğinden itibaren yasal süresi içinde yapılan itirazlar, icra mahkemesi nezdinde bir yargılama sürecini başlatır. Bu itiraz süreci, malın değerinin kesinleşmesini bekletici bir unsur olarak görse de, satış isteme süresini durduran bir hukuki sebep teşkil etmez. Alacaklı, kıymet takdirine karşı açılan davaların sonucunu beklemek yerine, satış isteme süresini korumak adına satış talebini ve gerekli giderleri dosyaya sunmalıdır.

İcra mahkemesinin kıymet takdirine ilişkin vereceği karar, satışın hangi değer üzerinden yapılacağını belirler. Eğer mahkemece kıymet takdiri raporu iptal edilirse, yeniden kıymet takdiri yapılması gerekir. Bu durum, satışın fiilen yapılmasını geciktirse dahi, alacaklının satış isteme süresini korumak için ilk satış talebini süresinde yapmış olması şarttır. Satış talebi yapılmamışsa, kıymet takdiri itirazı devam etse bile haciz süresi dolduğunda kendiliğinden düşer.

Satışın Düşmesi ve Yeniden Satış İsteme Süresi

Satış talebi yapılmasına rağmen, icra dairesi tarafından belirlenen satış gününde ihalenin gerçekleşmemesi veya satışın düşmesi durumunda, alacaklının yeni bir satış talebinde bulunması gerekir. İİK m. 106/2 uyarınca, satışın gerçekleştirilemediği hallerde alacaklıya tanınan ek bir yıllık süre, satışın yapılamadığı tarihten itibaren başlar. Bu süre, alacaklının takibi sürdürme iradesini koruması için tanınmış bir imkandır.

Satışın düşmesi, alacaklının satış giderlerini tekrar yatırmasını gerektirebilir. İcra müdürlüğü, yeni satış günü belirlenirken önceki satıştan artan giderleri mahsup edebilir veya eksik kalan tutarın tamamlanması için alacaklıya muhtıra gönderebilir. Bu aşamada, alacaklının icra müdürlüğü tarafından verilen süreye riayet etmesi, haczin devamlılığı açısından kritik bir öneme sahiptir. Satışın düşmesi sonrası yeniden satış isteme süresi, ilk haciz tarihinden bağımsız olarak, satışın yapılamadığı tarihten itibaren bir yıl olarak hesaplanır.

Sık Sorulan Sorular