Çekişmeli Boşanma Sürecinde Sık Yapılan Hatalar

Görev ve Yetki Hataları

Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir; Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Görev kuralları kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece her aşamada kendiliğinden dikkate alınır.

Yetki ise davanın hangi yerdeki mahkemede açılacağını belirler. Türk Medeni Kanunu’na göre yetkili mahkeme; eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Yanlış yerleşim yerinde dava açmak, davanın usulden reddine veya yetkisizlik kararı verilerek dosyanın başka bir yere gönderilmesine, dolayısıyla zaman kaybına neden olur. Yetki itirazı, davalı tarafından cevap dilekçesi ile ilk itiraz olarak ileri sürülmelidir.

Delil Sunma ve İspat Sürecindeki Hatalar

Boşanma davalarında “nasıl olsa hakim anlar” düşüncesiyle delilsiz dava açmak veya somut olayları ispatlayamamak en büyük hatalardan biridir.

• İspat Yükü: İddia edilen her vakıa (şiddet, sadakatsizlik, hakaret vb.) somut delillerle (tanık, mesaj kayıtları, fotoğraf, video, hastane raporları) desteklenmelidir.
• Hukuka Aykırı Deliller: Eşin telefonuna casus yazılım yüklemek, gizli kamera yerleştirmek veya yasa dışı yollarla elde edilen ses kayıtları gibi özel hayatın gizliliğini ihlal eden deliller mahkemece kabul edilmez ve aleyhe sonuç doğurabilir.
• İkrarın Etkisi: Tarafların mahkeme önündeki ikrarları hakimi bağlamaz; hakim, boşanma sebeplerinin varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe boşanmaya karar veremez.

“Av. Vedat Can SÜNERİN
Çekişmeli boşanma sürecinde en sık yapılan hatalardan biri, boşanma davası ile mal rejimi tasfiyesini aynı dilekçede talep etmektir. Mal paylaşımı, boşanmanın feri sonucu değil, ayrı bir dava konusudur. Ayrıca, hukuka aykırı yollarla elde edilen delillerin mahkemeye sunulması, ispat yükünü yerine getirmek yerine aleyhinize sonuç doğurabilir. Dilekçeler teatisi aşamasında sunulmayan iddiaların daha sonra ileri sürülmesi kısıtlı olduğundan, sürecin başında tüm vakıaların ve taleplerin eksiksiz ve hukuka uygun şekilde dosyaya kazandırılması büyük önem taşır.”

Boşanma Sebebi ile Feri Sonuçların Ayrımı

Boşanma davası açılırken boşanma sebebi ile boşanmanın feri sonuçları birbirinden ayrı değerlendirilmelidir. Boşanmanın ferileri; maddi-manevi tazminat, yoksulluk-iştirak nafakası, velayet ve kişisel ilişki tesisidir. Bu taleplerin dava dilekçesinde açıkça belirtilmesi gerekir.

Mal rejiminin tasfiyesi boşanma davasının ferisi değildir; bu nedenle boşanma davası ile aynı dilekçede talep edilemez, ayrı bir dava olarak açılması gerekir. Bu ayrımı yapmamak, mal paylaşımı taleplerinin reddedilmesine veya davanın usulden geri çevrilmesine yol açabilir.

Süreç Yönetimi ve Davranış Hataları

Haklı bir neden olmaksızın ortak konutu terk etmek, birlik görevlerini yerine getirmekten kaçınma olarak değerlendirilerek davacı eşi kusurlu duruma düşürebilir. Dava sürecinde sosyal medyada yapılan paylaşımlar veya öfkeyle atılan mesajlar, mahkemece kusur değerlendirmesinde aleyhe delil olarak kullanılabilir.

Dava açıldıktan sonra eşle barışmak veya birlikte yaşamaya devam etmek, önceki olayların affedildiği anlamına gelebilir ve davanın reddine yol açabilir. Bu nedenle, dava süreci boyunca tarafların davranışlarına dikkat etmeleri ve hukuki süreci takip etmeleri önemlidir.

Dava Dilekçesinde Talep Belirsizliği ve Islah Sınırı

Dava dilekçesinde talep edilen maddi ve manevi tazminat miktarlarının net bir şekilde belirtilmemesi veya “fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması” ifadesinin yanlış kullanımı, yargılama sürecinde ciddi bir usul hatası oluşturur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, dava açılırken talep edilen tazminat miktarı belirli bir tutar üzerinden gösterilmelidir; belirsiz alacak davası türüne girmeyen boşanma davalarında, talep edilen miktarın sonradan artırılması ancak ıslah kurumu ile mümkündür. Islah, davanın her aşamasında bir kez yapılabilir ve bu işlemle dava dilekçesindeki talep sonucu değiştirilebilir veya artırılabilir.

Uygulamada sıkça karşılaşılan bir diğer hata, ıslah süresinin kaçırılması veya ıslah harcının yatırılmamasıdır. Islah işlemi, tahkikat aşaması bitinceye kadar gerçekleştirilmelidir; tahkikatın sona erdiği duruşmadan sonra yapılan ıslah talepleri mahkemece reddedilir. Ayrıca, ıslah edilen miktar üzerinden eksik kalan harcın tamamlanmaması, mahkemenin ıslahı dikkate almamasına ve başlangıçta belirtilen düşük tazminat miktarı ile bağlı kalınmasına neden olur. Bu nedenle, dava dilekçesi hazırlanırken talep edilecek tazminat miktarlarının, mevcut deliller ve kusur durumu gözetilerek gerçekçi bir şekilde belirlenmesi gerekir.

Tanık Bildiriminde Zamanlama ve Usul Hataları

Tanıkların, dava dilekçesinde veya cevap dilekçesinde isim ve adres bilgileriyle birlikte bildirilmemesi, ispat sürecinde telafisi zor bir eksiklik yaratır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun öngördüğü süreler içerisinde tanık listesini sunmayan taraf, sonradan tanık dinletme talebinde bulunsa dahi, karşı tarafın açık muvafakati yoksa bu talebi mahkemece reddedilir. Tanıkların sadece isimlerinin bildirilmesi yeterli değildir; hangi tanığın hangi vakıayı ispatlayacağının da dilekçede veya dilekçeler aşamasında açıkça belirtilmesi, mahkemenin tanık dinleme sürecini verimli yönetmesini sağlar.

Tanıkların duruşmaya getirilmesi konusunda tarafların sorumluluğu, mahkemenin tanıkları davet etme usulüyle karıştırılmamalıdır. Mahkeme, tanıkların davetiyeyle çağrılmasına karar verebileceği gibi, tarafların tanıklarını hazır etmesini de isteyebilir; davetiyeye rağmen gelmeyen tanıklar için zorla getirme kararı talep edilebilir. Ancak, tanıkların duruşma gününde hazır edilmemesi veya tanıkların adreslerinin yanlış bildirilmesi nedeniyle tebligat yapılamaması, davanın uzamasına ve mahkemenin tanık dinlemekten vazgeçmesine yol açabilir. Bu süreçte, tanıkların sadece boşanma sebebine ilişkin görgüye dayalı bilgilerinin olması, duyuma dayalı beyanların ise ispat gücünün zayıf kalacağı unutulmamalıdır.

Geçici Hukuki Koruma Taleplerinin İhmali

Boşanma davası süresince tarafların ve çocukların mağduriyetini önlemek amacıyla talep edilebilecek tedbir nafakası ve diğer geçici koruma önlemlerinin, dava dilekçesinde ayrı bir başlık altında istenmemesi önemli bir eksikliktir. Türk Medeni Kanunu, boşanma davası açılınca hakimin davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri, özellikle eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı ile korunmasına ilişkin önlemleri kendiliğinden alacağını düzenler. Ancak, bu önlemlerin kapsamı ve miktarı konusunda mahkemeye somut veriler sunulmaması, hakim tarafından takdir edilecek tedbir nafakasının yetersiz kalmasına neden olabilir.

Geçici koruma talepleri sadece nafaka ile sınırlı değildir; eşlerin ortak konuttan uzaklaştırılması veya ortak konutun bir eşe özgülenmesi gibi taleplerin de dava dilekçesinde veya ayrı bir dilekçeyle gerekçelendirilerek sunulması gerekir. Özellikle şiddet riski bulunan durumlarda, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirlerin boşanma davasından bağımsız olarak da talep edilebileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Bu tedbirlerin boşanma davası dilekçesinde talep edilmemesi, davanın ilerleyen aşamalarında yeni bir talep olarak sunulmasını gerektirir ve bu durum yargılama sürecini karmaşıklaştırabilir.

Sıkça Sorulan Sorular