Haczedilen Araçtaki Yakalama Kaydının Kaldırılması

Araç Yakalama Kararı ve Geçerlilik Süresi

Araç yakalama kararı için kanunda belirlenmiş sabit bir “geçerlilik süresi” yoktur. Yakalama şerhi, icra dosyasındaki haciz kararı geçerli olduğu sürece aktif kalır. Haciz kararı ise, İcra ve İflas Kanunu uyarınca, haciz tarihinden itibaren bir yıl içinde satış talep edilmediği takdirde düşer. Satış talep edilmediği için haczi düşen bir aracın yakalama kaydı da hukuki dayanağını kaybeder; ancak bu durum sistemde otomatik olarak güncellenmez.

Sistemde haczin düştüğünün görünmesi, yakalama şerhinin de kendiliğinden kalktığı anlamına gelmez. İcra müdürlüğünden kaydın resmen terkin edilmesi talep edilmelidir. Aksi takdirde, teknik bir aksaklık veya idari bir gecikme nedeniyle yakalama şerhi sistemde aktif kalmaya devam edebilir.

Haciz ve Yakalama Şerhi Arasındaki Farklar

Araç üzerindeki haciz şerhi ile yakalama şerhi, hukuki sonuçları bakımından birbirinden farklı iki ayrı işlemdir. Kaydi haciz, aracın trafik siciline işlenen pasif bir kısıtlamadır; aracın devrini ve satışını engeller ancak araç bu şerh varken trafikte kullanılabilir.

Yakalama şerhi ise aracın trafikte kolluk kuvvetleri tarafından tespit edildiğinde derhal muhafaza altına alınmasını sağlayan aktif bir tedbirdir. Yakalama şerhi bulunan araç, rutin trafik kontrollerinde tespit edildiği an bağlanarak yediemin otoparkına çekilir. Bu nedenle, sadece haciz şerhinin bulunması aracın bağlanması için yeterli değildir; yakalama şerhinin varlığı, aracın fiilen bağlanma riskini doğurur.

“Av. Vedat Can SÜNERİN
Yakalama kaydının kaldırılması süreci, borcun ödenmesiyle kendiliğinden tamamlanmaz. Uygulamada en sık karşılaşılan hata, borçlunun ödemeyi yaptıktan sonra sistemin otomatik güncelleneceğini varsaymasıdır. Oysa icra müdürlüğünün ilgili trafik birimine elektronik fek bildirimini göndermesi ve bu işlemin tescil sistemine yansıması ayrı bir aşamadır. Bu nedenle, ödeme sonrası dosyanın takibi ve yakalama şerhinin e-Devlet üzerinden terkin edildiğinin doğrulanması, aracın trafikte bağlanma riskini önlemek adına kritik bir adımdır.”

Yakalama Kaydının Kaldırılması İçin İzlenecek Adımlar

Yakalama kaydının sistemden terkin edilmesi için icra dosyasındaki hukuki durumun netleştirilmesi ve icra dairesi nezdinde gerekli işlemlerin yapılması gerekir. Süreç genellikle şu şekilde ilerler:

1. Borcun Ödenmesi veya Anlaşma: Dosya borcunun asıl alacak, faiz, vekalet ücreti ve icra masraflarıyla birlikte tamamı ödenmeli veya alacaklı ile haczin kaldırılması konusunda mutabakat sağlanmalıdır.
2. İcra Müdürlüğüne Talep: Borç ödendikten sonra icra müdürlüğüne, haczin ve yakalama kaydının kaldırılması talepli bir dilekçe sunulmalıdır.
3. Elektronik Fek Bildirimi: İcra müdürü talebi inceleyerek UYAP üzerinden Emniyet Genel Müdürlüğü sistemine elektronik fek bildirimi gönderir.
4. Teyit: İşlemin tescil sistemine yansıyıp yansımadığı e-Devlet üzerinden kontrol edilmelidir.

İcradan Yakalanan Araç Nasıl Geri Alınır?

Yediemin otoparkına çekilen aracın geri alınabilmesi için öncelikle icra dosyasına olan borcun tamamının ödenmesi veya alacaklı ile borcun ertelenmesi konusunda mutabakat sağlanması gerekir. Ardından, icra müdürlüğünden alınan aracın teslimine ilişkin fek yazısı ile otoparka başvurulmalıdır.

Otopark ve çekici masraflarının ödenmesi, aracın teslimi için gerekli olan ön şartlardan biridir. İcra müdürlüğünün talimatı olmaksızın otopark işletmecisi aracı teslim etmez. Bu nedenle, ödeme yapıldıktan sonra icra dairesinden alınacak yazının otoparka ibraz edilmesi süreci tamamlar.

Uygulamada Sık Karşılaşılan Hatalar

Uygulamada en sık karşılaşılan hata, borçlunun ödemeyi yaptıktan sonra sistemin otomatik güncelleneceğini varsaymasıdır. Oysa icra müdürlüğünün ilgili trafik birimine elektronik fek bildirimini göndermesi ve bu işlemin tescil sistemine yansıması ayrı bir aşamadır. Borçlu, ödeme sonrası dosyanın takibini yapmalı ve yakalama şerhinin e-Devlet üzerinden terkin edildiğini doğrulamalıdır.

Bir diğer hata ise kısmi ödemelerle yakalama kaydının kalkacağını düşünmektir. Dosya borcunun tamamı (faiz ve masraflar dahil) ödenmeden yapılan kısmi ödemeler, yakalama kaydının kaldırılması için yeterli olmayabilir. Alacaklı ile anlaşma sağlanmadığı sürece, borcun tamamı ödenmeden yakalama şerhinin kaldırılması icra müdürlüğünden talep edilemez.

Yakalama Kararının İnfazı ve Kolluk Kuvvetlerinin Yetkisi

Yakalama kararı, icra dairesi tarafından UYAP üzerinden Emniyet Genel Müdürlüğü’nün ilgili veri tabanına işlendiği andan itibaren ülke genelinde geçerli hale gelir. Kolluk kuvvetleri, trafik denetimleri sırasında veya plaka tanıma sistemleri (PTS) aracılığıyla aracı tespit ettiklerinde, icra müdürlüğünün yakalama emrini infaz etmekle yükümlüdür. Bu aşamada kolluk birimlerinin takdir yetkisi bulunmaz; araç, yakalama emrinin içeriğine uygun olarak derhal trafikten menedilerek en yakın yediemin otoparkına çekilir.

Aracın yakalanması durumunda, kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenen tutanak icra dairesine gönderilir. Borçlu, aracın otoparka çekildiğini öğrendiği andan itibaren, aracın satış sürecine girmemesi için icra dairesi ile irtibata geçmelidir. Yakalama sonrası süreçte, aracın muhafaza masrafları ve otopark ücretleri, icra dosyasındaki borca eklenerek borçlunun sorumluluğunda kalmaya devam eder.

Üçüncü Kişilerin Hakları ve Araç Üzerindeki Yakalama

Borçluya ait olmayan ancak borçlunun kullanımında bulunan veya borçlunun mülkiyetinde olup üçüncü kişilere kiralanan araçlar üzerindeki yakalama kararları, uygulamada farklı hukuki sorunlar doğurabilir. Eğer araç, borçlunun mülkiyetinde değilse ve bu durum resmi belgelerle (trafik tescil kayıtları gibi) kanıtlanabiliyorsa, üçüncü kişi icra müdürlüğüne başvurarak yakalama kararının kaldırılmasını talep edebilir. Ancak, araç borçlunun mülkiyetinde görünüyorsa, üçüncü kişinin aracı kullandığı iddiası yakalama kararının infazını durdurmaz.

Borçlunun aracı üçüncü bir kişiye satmış olması ancak devir işleminin henüz trafik tescil birimlerinde tamamlanmamış olması durumunda, araç hala borçlunun malvarlığı olarak kabul edilir. Bu tür durumlarda, yakalama kararı geçerliliğini korur ve araç trafikte tespit edildiğinde bağlanır. Satın alan kişi, mülkiyet iddiasını ispatlamak için icra mahkemelerinde şikayet veya istihkak davası gibi hukuki yollara başvurmak zorunda kalabilir.

Vakıfbank ve Benzeri Kurumsal Alacaklılarda Süreç Yönetimi

Bankalar gibi kurumsal alacaklıların taraf olduğu icra dosyalarında, yakalama kaydının kaldırılması süreci genellikle daha katı prosedürlere tabidir. Borçlu, borcun tamamını ödedikten sonra bankanın icra servisi veya vekili ile iletişime geçerek “haricen tahsil” veya “borcun kapandığına dair” bildirim yapılmasını sağlamalıdır. Banka, icra dairesine ödemenin yapıldığını bildirmeden, icra müdürlüğü sistem üzerinde kendiliğinden bir işlem yapma yetkisine sahip değildir.

Kurumsal alacaklılarda, ödeme yapılmasına rağmen fek yazısının icra dairesine ulaşmasında gecikmeler yaşanabilir. Bu durumda borçlu, bankadan aldığı ödeme dekontu veya borcun kapandığına dair yazıyı icra dosyasına sunarak, icra müdürlüğünden doğrudan fek işlemi yapılmasını talep edebilir. Dosyanın takibi, özellikle banka vekili ile icra dairesi arasındaki yazışma trafiğinin hızlandırılması açısından borçlu için en güvenli yoldur.

Sık Sorulan Sorular