Konut ve yangın sigortalarında asıl uyuşmazlık çoğu zaman hasarın varlığından değil, hasarın poliçedeki hangi teminata girdiğinden doğar. Bina, eşya, yangın, dahili su, fırtına, hırsızlık, komşuluk sorumluluğu ve ek teminatlar aynı poliçede bulunabilse de her birinin kapsamı ve istisnaları farklıdır.
Bina ile eşya teminatı arasındaki fark
Bina teminatı taşınmazın sabit unsurlarını, eşya teminatı ise ev içindeki taşınabilir malları kapsayabilir. Kiracı ile malik açısından sigortalanabilir menfaat de farklılaşabilir. Hasar anında hangi kalemin kime ait olduğu ve hangi bedel üzerinden sigortalandığı önemlidir.
Yangın teminatı neyi kapsar?
Yangının kendisi yanında poliçeye göre duman, söndürme çalışması veya bazı bağlı zararlar da değerlendirmeye girebilir. Buna karşılık bakım eksikliği, kasıt, belirli yapı kusurları veya açıkça istisna edilen riskler kapsam dışında kalabilir. Ret cevabı mutlaka poliçe maddesiyle karşılaştırılmalıdır.
Eksik sigorta ve aşkın sigorta
Sigorta bedelinin gerçek değerin altında belirlenmesi halinde bazı hasarlarda orantılı ödeme tartışması gündeme gelebilir. Gerçek değer, yeniden yapım maliyeti veya rayiç bedel kavramlarının poliçede nasıl tanımlandığı bu nedenle önemlidir.
Hasar sonrası ilk adımlar
Can ve mal güvenliği sağlandıktan sonra hasarın büyümesini önleyecek makul önlemler alınmalı, olay fotoğraf ve video ile belgelenmeli, itfaiye veya diğer resmi kayıtlar temin edilmeli ve sigortacıya süresinde bildirim yapılmalıdır. Onarıma başlanmadan önce delillerin korunması önemlidir.
Ekspertiz raporuna itiraz
Ekspertiz raporundaki metraj, birim fiyat, amortisman, hasar nedeni veya kapsam değerlendirmesi hatalıysa teknik belge ve tekliflerle itiraz edilebilir. Yalnız toplam ödeme rakamına değil, hesabın hangi varsayımla yapıldığına bakılmalıdır.
Komşuya verilen zarar
Yangın veya su hasarı komşu bağımsız bölümlere yayıldığında sorumluluk teminatı gündeme gelebilir. Sigortalının hukuki sorumluluğu ile kendi malındaki zarar ayrı başlıklardır. Poliçede üçüncü kişi mali sorumluluk teminatı olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Dosyada tutulması gereken belgeler
- Poliçe ve teminat tablosu
- İtfaiye, polis veya site tutanağı
- Hasar fotoğrafları
- Ekspertiz raporu
- Onarım teklifleri ve faturalar
- Sigorta şirketi yazışmaları
Sık yapılan hatalar
Hasar delillerini onarımdan önce toplamamak, bina ve eşya zararını ayırmamak, sigorta bedelini kontrol etmemek ve ödeme teklifini ayrıntılı hesap istemeden kabul etmek uyuşmazlıkta hak kaybına yol açabilir.
Bina teminatı ile eşya teminatı nasıl ayrılır?
Konut sigortasında binanın kendisi ile ev içindeki taşınır eşyalar farklı teminat başlıkları altında düzenlenebilir. Duvar, sabit tesisat, kapı, pencere ve yapı unsurları bina kapsamındayken mobilya, elektronik eşya ve kişisel eşyalar eşya teminatında değerlendirilebilir. Hasar dosyasında hangi kalemin hangi teminata girdiği belirlenmeden toplam zarar üzerinden talep kurulması eksik değerlendirmeye yol açabilir.
Yangın dışında hangi rizikolar poliçeye dahil olabilir?
Su baskını, dahili su, fırtına, hırsızlık, cam kırılması, elektronik cihaz veya komşuluk sorumluluğu gibi ek teminatlar poliçeye göre değişir. Poliçede bir riskin adı geçmesi tek başına her zararın karşılanacağı anlamına gelmez. Muafiyet, limit, istisna ve özel şartlar birlikte okunmalıdır.
Eksik sigorta ve aşkın sigorta nedir?
Sigorta bedelinin gerçek değerin belirgin biçimde altında veya üzerinde belirlenmesi tazminat hesabını etkileyebilir. Eksik sigortada poliçenin uyguladığı oranlama mekanizması gündeme gelebilir. Bu nedenle poliçe yenilenirken konut ve eşya değerlerinin güncel seviyeye yakın tutulması önemlidir.
Hasar sonrası ilk yapılması gerekenler nelerdir?
Can ve mal güvenliği sağlandıktan sonra zararın büyümesini önleyecek makul tedbirler alınmalı, sigortacıya bildirim yapılmalı ve hasarın ilk hali mümkün olduğunca belgelenmelidir. Fotoğraf, video, itfaiye veya teknik servis kaydı, satın alma belgeleri ve onarım teklifleri dosyada yararlı olabilir.
Eksper raporuna nasıl yaklaşılmalıdır?
Eksper raporu hasarın nedeni ve miktarı bakımından önemli bir belgedir ancak sigortalı raporun dayandığı verileri inceleyebilmelidir. Hasar nedeni, yenileme maliyeti, amortisman, muafiyet ve teminat dışı sayılan kalemler ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Rapordaki teknik kabul ile poliçe şartının hukuki yorumu aynı şey değildir.
Komşuya verilen zarar poliçeden karşılanır mı?
Yangın veya su hasarı komşu bağımsız bölüme zarar vermişse sorumluluk teminatı bulunup bulunmadığı incelenir. Sigortalının hukuki sorumluluğu ile kendi malındaki zarar farklı kalemlerdir. Komşunun talebi doğrudan sigortalıya yönelse bile sigorta şirketine zamanında bildirim önemlidir.
Hasar reddinde hangi belgeler toplanmalıdır?
- Poliçe ve özel şartlar
- Hasar ihbar kaydı
- Eksper raporu veya ret yazısı
- İtfaiye, servis ya da teknik tespit belgeleri
- Fotoğraf ve videolar
- Onarım faturası veya teklifleri
- Eşya sahipliğini gösteren belgeler
Sık Sorulan Sorular
Yangın çıkan evde her zarar otomatik olarak sigortadan ödenir mi?
Hayır. Poliçe kapsamı, istisnalar, hasarın nedeni ve limitler birlikte değerlendirilir.
Eşya faturası yoksa zarar ispatlanamaz mı?
Fatura güçlü bir delildir ancak tek ispat aracı değildir. Fotoğraf, banka kaydı, garanti belgesi ve diğer kayıtlar da değerlendirilebilir.
Eksperin belirlediği tutara itiraz edilebilir mi?
Evet. Hesap ve dayanaklar incelenerek sigorta şirketine gerekçeli itiraz yapılabilir.
Konut sigortası DASK yerine geçer mi?
Hayır. Zorunlu deprem sigortası ile ihtiyari konut sigortası farklı ürünlerdir ve kapsamları ayrı değerlendirilir.
Hasar öncesinde sigorta dosyası nasıl hazırlanmalıdır?
Konut ve işyeri sigortasında hasar olmadan önce bina ve önemli eşyaların güncel değerini gösteren basit bir envanter oluşturmak sonradan ispatı kolaylaştırır. Yüksek değerli elektronik, makine veya özel eşyaların fatura, garanti, seri numarası ve fotoğrafları saklanabilir. Poliçe yenilenirken bu envanterle sigorta bedeli karşılaştırılırsa eksik sigorta riski daha erken görülür.
Hasar sonrasında ise onarıma başlamadan önce ilk durumun belgelenmesi önemlidir. Acil güvenlik tedbirleri elbette geciktirilmemelidir ancak değiştirilen parça veya sökülen malzeme mümkünse fotoğraf ve servis raporuyla kayıt altına alınmalıdır. Sigortacının eksper incelemesine imkan vermek, hasarın kaynağı ve miktarı konusunda sonradan çıkabilecek tartışmayı azaltır.
Poliçe ile bina yönetimi, kiracı veya komşu sorumlulukları da birlikte düşünülmelidir. Aynı yangın veya su olayı birden fazla sigorta ve sorumluluk ilişkisini etkileyebilir. Hangi zararın kimin malında oluştuğu, hangi sigortacının ödeme yaptığı ve rücu imkanları ayrı tabloda izlenirse mükerrer veya eksik talep riski azalır.