Apartman veya site yaşamında karşılaşılan gürültü kaynaklı rahatsızlıklar, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun (KMK) 18. maddesi uyarınca kat maliklerinin birbirlerini rahatsız etmeme yükümlülüğüne aykırılık teşkil eder. Bu uyuşmazlıklarda çözüm için öncelikle apartman yönetimine yazılı bildirimde bulunulmalı, sonuç alınamadığı takdirde Sulh Hukuk Mahkemesi’nde müdahalenin men’i davası açılmalıdır. Taşınma veya tadilat gibi geçici ve zorunlu durumlar istisna teşkil etmekle birlikte, sürekli ve tahammül sınırlarını aşan gürültüler hukuki yaptırıma tabidir.
KMK m.18 ve TMK m.737, komşuluk ilişkilerinde dürüstlük kuralını ve rahatsızlık vermeme yükümlülüğünü düzenler.
Yönetime yazılı bildirim, idari şikayet ve dava şartı arabuluculuk süreçleri izlenmelidir.
Kolluk tutanakları, tanık beyanları ve hukuka uygun kayıtlar, gürültünün tahammül sınırını aştığını kanıtlamak için önemlidir.
Hukuki Dayanak ve Yükümlülükler
Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 18. maddesi, kat maliklerinin bağımsız bölümlerini, eklentilerini ve ortak yerleri kullanırken doğruluk kurallarına uymalarını, birbirlerini rahatsız etmemelerini ve yönetim planı hükümlerine riayet etmelerini emreder. Bu yükümlülük sadece kat maliklerini değil; kiracıları, oturma hakkı sahiplerini ve bağımsız bölümden devamlı faydalanan herkesi kapsar.
Türk Medeni Kanunu’nun 737. maddesi ise taşınmaz maliklerine, komşularını aşırı derecede rahatsız edecek gürültü, koku veya sarsıntı gibi taşkınlıklardan kaçınma borcu yükler. Yönetim planında yer alan sessizlik saatleri veya kullanım kuralları, kanuna aykırı olmamak kaydıyla komşuluk hukukunun sınırlarını belirleyen öncelikli düzenlemelerdir.
Gürültü Uyuşmazlıklarında İzlenmesi Gereken Adımlar
Gürültü ve rahatsızlık durumunda izlenmesi gereken kademeli yol haritası, hukuki hakların korunması için sistematik bir yapı gerektirir. Sorunun kaynağı olan kişiyle nazikçe iletişim kurarak durumun farkında olup olmadığını anlamaya çalışmak ilk adımdır.
Sorun devam ederse, apartman veya site yönetimine yazılı (dilekçe, e-posta veya kayıtlı mesaj) bildirimde bulunulmalıdır. Anlık ve şiddetli gürültülerde 112 Acil Çağrı Merkezi aranarak tutanak tutturulabilir. Sürekli rahatsızlıklarda belediye zabıtasına başvurularak idari para cezası uygulanması talep edilebilir. İdari yollardan sonuç alınamazsa, Sulh Hukuk Mahkemesi’nde müdahalenin men’i davası açılabilir.
“Av. Vedat Can SÜNERİN
Komşuluk uyuşmazlıklarında yönetime yapılan yazılı bildirim, mahkeme sürecinde delil teşkil etmesi bakımından hayati önem taşır. Sözlü şikayetler ispat noktasında yetersiz kalabileceğinden, tüm uyarıların kayıt altına alınması süreci kolaylaştırır. Ayrıca, her gürültü şikayeti dava konusu olmayabilir; rahatsızlığın sürekliliği ve tahammül sınırlarını aşıp aşmadığı, mahkeme tarafından bilirkişi incelemesiyle belirlenen teknik bir husustur. Bu nedenle, idari yollar tüketilmeden doğrudan yargı yoluna başvurmak yerine, apartman yönetiminin yetkilerini kullanması öncelikli bir adımdır.”
Görevli Mahkeme ve Dava Süreci
Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi’dir. Komşuluk hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Mahkeme, bilirkişi incelemesi yaparak gürültünün tahammül sınırlarını aşıp aşmadığını tespit eder.
İhlal tespit edilirse, hakimin müdahalesi ile rahatsız edici eylemin durdurulmasına veya gerekli yalıtım gibi tedbirlerin alınmasına karar verilir. Dava sürecinde yönetime yapılan yazılı şikayetler, kolluk tutanakları, tanık beyanları ve hukuka uygun elde edilmiş ses veya video kayıtları en önemli delillerdir.
İstisnalar ve Çekilmezlik Hali
Taşınma, tadilat veya münferit kutlamalar gibi yerel adetlere uygun, geçici ve kaçınılmaz rahatsızlıklar genellikle hukuka aykırı müdahale olarak değerlendirilmez. Ancak, çok ağır ve sürekli rahatsızlıklarda, Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 25. maddesi kapsamında bağımsız bölümün mülkiyetinin devri talep edilebilir.
Bu yaptırım, mülkiyet hakkına ağır bir müdahale olduğundan oldukça istisnai ve ağır şartlara bağlıdır. Kiracının gürültü yapması durumunda, kat maliki de bu borçların yerine getirilmemesinden müteselsilen sorumlu tutulabilir.
Tadilat ve Onarım Çalışmalarında Gürültü Sınırları
Bağımsız bölümlerde yapılan tadilat ve onarım çalışmaları, kat maliklerinin mülkiyet hakkının bir parçası olmakla birlikte, diğer sakinlerin huzurunu bozmayacak şekilde gerçekleştirilmelidir. Yönetim planında aksi belirtilmedikçe veya kat malikleri kurulu tarafından özel bir karar alınmadıkça, tadilatların hafta içi mesai saatleri içerisinde yapılması genel kabul gören bir uygulamadır. Hafta sonları veya resmi tatil günlerinde yapılan gürültülü çalışmalar, komşuluk hukukuna aykırılık teşkil edebilir ve yönetimin müdahale yetkisini doğurur.
Tadilat sürecinde gürültü seviyesini minimize etmek için gerekli yalıtım önlemlerinin alınması, mülk sahibinin sorumluluğundadır. Eğer tadilat süreci, binanın statik yapısını etkileyecek veya uzun süreli, katlanılamaz bir gürültü kirliliğine yol açacak nitelikteyse, komşuların bu duruma karşı tedbir alınmasını talep etme hakkı saklıdır. Yönetim, tadilat yapan kişiye belirli saat aralıklarına uyulması konusunda yazılı uyarıda bulunabilir ve bu uyarıya rağmen devam eden ihlallerde kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunulması süreci hızlandırabilir.
Ticari Faaliyetlerden Kaynaklanan Gürültü ve İş Yeri Ruhsatı
Konut olarak ayrılmış bağımsız bölümlerde yürütülen ticari faaliyetler, binanın huzurunu bozacak düzeyde gürültüye neden oluyorsa, bu durum Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında özel bir inceleme gerektirir. Bir bağımsız bölümün iş yeri olarak kullanılması, yönetim planında yasaklanmamış olsa dahi, faaliyetin niteliği gereği oluşan gürültü, koku veya sarsıntı diğer kat maliklerini rahatsız etmemelidir. İş yerinin çalışma saatlerinin apartman sakinlerinin dinlenme saatleriyle çakışması, faaliyetin hukuka aykırı hale gelmesine neden olabilir.
Belediyeden alınan iş yeri açma ve çalışma ruhsatı, işletmeciye komşuluk hukukunu ihlal etme yetkisi vermez. Ruhsatlı bir işletme olsa dahi, gürültü seviyesinin çevresel gürültü yönetmeliklerinde belirlenen sınır değerleri aşması durumunda, kat malikleri işletmeciye karşı müdahalenin men’i davası açabilir. Bu tür uyuşmazlıklarda, işletmenin faaliyet gösterdiği saatlerin ve gürültünün yoğunluğunun, bilirkişi raporlarıyla tespit edilmesi, davanın seyri açısından belirleyici bir delil niteliği taşır.
Ortak Alanların Kullanımı ve Gürültü Yönetimi
Apartman bahçesi, teras veya ortak kullanım alanlarında gerçekleştirilen sosyal etkinlikler, yönetim planında belirlenen kurallara tabi tutulur. Ortak alanların amacı dışında kullanılması veya bu alanlarda yapılan etkinliklerin yüksek sesli müzik ve benzeri gürültülere yol açması, diğer kat maliklerinin kullanım hakkını kısıtlar. Yönetim, ortak alanlarda gürültüye neden olan faaliyetleri kısıtlama veya yasaklama yetkisine sahip olup, bu yetkiyi yönetim planı hükümleri çerçevesinde kullanır.
Ortak alanlarda meydana gelen gürültü şikayetlerinde, yönetimin pasif kalması durumunda kat malikleri, yönetimin görevini yerine getirmesi için ihtarname gönderebilir. Yönetimin gerekli tedbirleri almaması, kat maliklerinin doğrudan mahkemeye başvurarak yönetimin müdahalesini veya gürültüye neden olan kişiye karşı yasal işlem başlatılmasını talep etme hakkını doğurur. Özellikle çocuk oyun alanları veya ortak dinlenme alanlarının kullanımı sırasında oluşan gürültülerin, makul sınırlar içerisinde kalıp kalmadığı, binanın mimari yapısı ve sakinlerin genel profili göz önünde bulundurularak değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kiracı gürültü yapıyorsa ne yapılabilir?
Kiracılar da KMK m.18 uyarınca yükümlüdür. Gürültü devam ederse, kat maliki ile birlikte müteselsilen sorumlu tutulabilirler.
Her gürültü şikayeti dava konusu olabilir mi?
Hayır, hukukta hoşgörü sınırı esastır. Gürültünün tahammül sınırlarını aşıp aşmadığı bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Evet, komşuluk hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk uygulanmaktadır.
Ses kaydı almam hukuka uygun mu?
Kişilik haklarını ihlal etmeyecek şekilde, sadece gürültüyü belgelemek amacıyla alınan kayıtlar delil olabilir; ancak gizli kayıtlar sorun yaratabilir.